Hadeeth Cards
Da'wa cards that highlight great meanings from the noble prophetic hadiths in a simple style and attractive display that helps the Muslim to have a deeper understanding of his religion in an easy way
All
از ابوهریره، عبدالرحمن بن صخر، رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت: شنیدم رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم می‌فرمود: «آنچه شما را از آن نهی کردم، پس از آن دوری کنید؛ و آنچه به شما فرمان دادم، تا آنجا که توان دارید انجام دهید. همانا کسانی که پیش از شما بودند، به سبب پرسش‌های فراوانشان و اختلافشان با پیامبرانشان هلاک شدند.»
به روایت بخاری و مسلم
رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم برای ما روشن ساخت که هرگاه ما را از چیزی نهی کند، واجب است بی‌هیچ استثنایی از آن دوری کنیم؛ و هرگاه به چیزی فرمان دهد، بر ماست که آن مقدار از آن را که در توانمان است انجام دهیم. سپس ما را برحذر داشت تا همانند برخی از امت‌های پیشین نباشیم، آنگاه که پرسش‌های فراوان از پیامبران خود کردند و در عین حال با آنان مخالفت ورزیدند؛ پس خداوند آنان را به انواع هلاکت و نابودی کیفر داد. لذا شایسته است که مانند آنان نباشیم تا همچون ایشان هلاک نگردیم.
از ابوهُرَیره رضی الله عنه روایت است که می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «همانا خداوند پاک است و جز پاک را نمی‌پذیرد، و خداوند مؤمنان را به همان چیزی فرمان داده که پیامبران را بدان فرمان داده است؛ چنانکه فرمود: ﴿ای پیامبران! از پاکیزه‌ها بخورید و عمل شایسته انجام دهید﴾ و فرمود: ﴿ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از پاکیزه‌های آنچه شما را روزی داده‌ایم بخورید﴾. سپس [پیامبر] مردی را یاد کرد که سفرش را طولانی کرده، ژولیده‌مو و غبارآلود است، دستانش را به سوی آسمان بلند می‌کند [و می‌گوید]: ای پروردگار من! ای پروردگار من! در حالی‌که خوراکش حرام، نوشیدنی‌اش حرام، پوشاکش حرام، و از حرام تغذیه شده است؛ پس چگونه دعایش مستجاب شود؟»
به روایت مسلم
پیامبر صلی الله علیه وسلم خبر می‌دهد که الله تعالی پاک و قدوس و منزه از هر عیب و نقص و موصوف به کمالات است؛ و از اقوال و اعمال و اعتقادات تنها مواردی را می‌پذیرد که پاک باشند و خالصانه برای الله و موافقِ راه و روش پیامبر صلی الله علیه وسلم باشد. و نباید به الله متعال تقرب و نزدیکی جست مگر به همین ترتیب؛ و از بزرگ‌ترین عوامل پاک شدن اعمال مؤمن آن است که غذایش پاک و از راه حلال باشد، اینگونه عمل او نیز پاک می‌شود. از این‌رو الله تعالی مؤمنان را به همان امر نموده که پیامبران را امر کرده است: حلال‌خوری و عمل صالح؛ چنانکه فرموده است: {يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا، إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ} (ای پیامبران، از پاکی‌ها بخورید و کار نیک انجام دهید؛ من به آنچه می‌کنید آگاهم) و همچنین فرموده است: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ} (ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از پاکی‌هایی که روزی شما کرده‌ایم بخورید). سپس پیامبر صلی الله علیه وسلم نسبت به حرام‌خوری هشدار می‌دهد که باعث فاسد شدن عمل می‌شود و از پذیرش آن جلوگیری می‌کند، هرچقدر هم اسباب پذیرش آن عمل قوی و آشکار باشد، از جمله: نخست: طولانی بودن سفر در طاعاتی مانند حج و جهاد و صلهٔ رحم و سایر موارد. دوم: پراکنده بودن موها به دلیل شانه نزدن آنها و تغییر یافتن رنگ او و لباسش به دلیل گرد و خاک. این یعنی او مضطر و ناچار است [و دعای مضطر به اجابت نزدیک است]. سوم: بلند کردن دست‌ها برای دعا. چهارم: توسل به الله با نام‌های او و پافشاری در دعا با گفتن: پروردگارا! پروردگارا! با وجود این اسباب اجابت، باز هم دعای او شنیده نمی‌شود؛ زیرا غذا و نوشیدنی و لباس او حرام است و با حرام تغذیه شده است؛ لذا استجابت دعای کسی که چنین وصفی دارد، بعید است؛ و چگونه باید دعا و خواسته‌ی او اجابت شود؟!
از ابوالعباس، عبدالله بن عباس، رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت: روزی پشت سر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم بودم، پس فرمود: «اى نوجوان، من به تو جملاتى ياد مى‌دهم: از [امر و نهى] الله محافظت كن، او نيز از تو محافظت مى‌كند؛ از [امر و نهى] الله محافظت كن، او را در برابر خود می‌یابی؛ اگر درخواست كردى از الله درخواست كن و اگر طلب كمک كردى، از الله طلب كمک كن؛ و بدان که اگر همهٔ امت جمع شوند تا به نوعی نفعى به تو برسانند، نمى‌توانند نفعى به تو برسانند مگر به چيزى كه الله براى تو نوشته باشد؛ و اگر همگی جمع شوند تا به نوعی ضرری به تو برسانند، نمى‌توانند ضرری به تو برسانند مگر به چيزى كه الله براى تو نوشته باشد؛ قلم‌ها برداشته شده و نامه‌ها خشک شده‌اند». و در روایت غیر ترمذی آمده است: «خدا را حفظ کن، او را پیش روی خود خواهی یافت؛ در زمان آسایش، خدا را بشناس تا در هنگام سختی تو را بشناسد؛ و بدان آنچه به تو نرسیده، هرگز نمی‌توانست به تو برسد، و آنچه به تو رسیده، هرگز نمی‌توانست از تو بازماند. و بدان که پیروزی همراه با صبر است، و گشایش همراه با اندوه، و همانا با سختی آسانی است.»
به روایت ترمذی و دیگران
ابن عباس رضی‌الله‌عنهما خبر می‌دهد که او کودکی بود و همراه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم سوار شده بود، پس آن حضرت به او فرمود: من به تو چیزها و اموری می‌آموزم که خداوند تو را بدانها سود خواهد رسانید: خدا را با پاسداری از فرمان‌هایش و دوری از نهی‌هایش نگاه دار، به گونه‌ای که تو را در طاعات و قربات بیابد و در گناهان و معاصی نیابد؛ پس اگر چنین کنی، پاداش تو آن خواهد بود که خداوند تو را از ناگواری‌های دنیا و آخرت حفظ کند و در کارهای مهمت، هر جا که رو آوری، تو را یاری دهد. و هرگاه خواستی چیزی بخواهی، جز از خدا مپرس؛ زیرا تنها اوست که درخواست‌کنندگان را پاسخ می‌دهد. و هرگاه خواستی یاری بجویی، جز از خدا یاری مجوی. و باید یقین داشته باشی که هرگز سودی به تو نخواهد رسید ـ هرچند همهٔ مردم زمین برای سود رساندن به تو گرد آیند ـ مگر آنچه خدا برایت نوشته است؛ و هرگز زیانی بر تو نخواهد رسید ـ هرچند همهٔ مردم زمین برای زیان رساندن به تو گرد آیند ـ مگر آنچه خدا بر تو مقدر کرده است. و همانا این امر را خداوند عزوجل نوشته و بر پایهٔ آنچه حکمت و علم او اقتضا کرده مقدر ساخته است، و هیچ تبدیلی در آنچه خدا نوشته است وجود ندارد. و اینکه هر کس خدا را با پاسداری از فرمان‌هایش و دوری از نهی‌هایش نگاه دارد، همانا خداوند سبحان در پیش روی بنده است، از حال او آگاه است، او را یاری می‌دهد و تأیید می‌کند. و انسان اگر در زمان آسایش خدا را اطاعت کند، خداوند برای او در هنگام سختی، گشایش و راه برون‌رفت قرار می‌دهد. و باید هر بنده‌ای به آنچه خداوند از خیر و شر بر او مقدر کرده است راضی باشد. و در برابر سختی‌ها و آزمون‌ها بنده باید بر صبر پایبند باشد؛ زیرا صبر کلید گشایش است، و چون اندوه و سختی به نهایت برسد، گشایش از جانب خدا فرا می‌رسد، و هرگاه سختی پدید آید، خداوند آسانی را به دنبال آن خواهد فرستاد.
از ابوعَمرو ـ و گفته شده: ابوعَمره ـ سفیان بن عبدالله، رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت: گفتم: یا رسول الله، در مورد اسلام سخنی به من بگو که از کسی جز تو در مورد آن نپرسم. فرمود: «قُلْ: آمَنْتُ بِاللهِ، ثُمَّ اسْتَقِمْ»: «بگو: به الله ایمان آوردم، سپس استقامت کن».
به روایت مسلم
صحابی گرامی، سفیان بن عبدالله ـ رضی الله عنه ـ از پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ می‌خواهد که به ایشان سخنی جامع در راستای معانی اسلام بگوید تا به آن تمسک جوید و دربارهٔ آن از کسی دیگر نپرسد. پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به او می‌فرماید: بگو: الله را به یگانگی شناختم و ایمان آوردم که او پروردگار و اله و خالق و معبود به حق من است و شریکی ندارد، سپس با ادای فرایض و ترک محارم و پایداری بر آن به طاعت الله بپرداز.
از ابوعبدالله، جابر بن عبدالله انصاری، رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت: مردی از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم پرسید و گفت: «اگر نمازهای واجب را بخوانم، و رمضان را روزه بدارم، و حلال را حلال بشمارم، و حرام را حرام بدانم، و بر اینها چیزی نیفزایم، آیا داخل بهشت می‌شوم؟» فرمود: «آری.»
به روایت مسلم
پیامبر صلی الله علیه وسلم بیان می‌کند که هرکس نمازهای فرض پنجگانه را ادا نماید و چیزی از نوافل بر آن نیفزاید و روزهٔ رمضان را بگیرد و روزهٔ مستحبی نگیرد و معتقد به حلال بودن حلال باشد و انجامش دهد و معتقد به حرام بودن حرام باشد و از آن اجتناب کند، چنین شخصی وارد بهشت می‌شود.
از مُعاذ بن جَبَل رضی الله عنه روایت است که می‌گوید: گفتم: یا رسول الله، مرا از عملی خبر بده که وارد بهشتم کند و از آتش دوزخ دور نماید. فرمود: «از من دربارهٔ امر بس بزرگی پرسیدی و این برای کسی که الله برایش آسان کند، آسان است؛ اینکه الله را عبادت کنی و چیزی را با او شریک نیاوری و نماز را برپا داری و زکات را بپردازی و رمضان را روزه بگیری و به حج خانه [کعبه] بروی». سپس فرمود:«آیا تو را به دروازه‌های خیر راهنمایی نکنم؟ روزه سپر است و صدقه گناه را خاموش می‌کند چنانکه آب، آتش را؛ و نماز شخص در دل شب». سپس این آیه را خواند: ([در دل شب] پهلوهایشان از بسترها جدا می‌شوند و پروردگارشان را با بیم و امید [به نیایش] می‌خوانند و از آنچه به آنان روزی داده‌ایم انفاق می‌کنند. هیچکس نمی‌داند به [پاس] آنچه [این مؤمنان در دنیا] انجام می‌دهند، چه [بسیار مایهٔ] روشنی چشم‌ها برای‌شان نهفته است) سپس فرمود:«آیا تو را از راس و اساس امر و ستونش و نقطهٔ اوجش آگاه نمایم؟» گفتم: آری یا رسول الله. فرمود: «راس امر [و اساس آن] اسلام است و ستونش نماز و نقطهٔ اوجش جهاد می‌باشد». سپس فرمود: «آيا تو را از پايه و زيرساختِ همهٔ اين امور خبر ندهم؟» گفتم: آری ای پیامبر خدا. ایشان زبان خود را گرفت و فرمود: «مواظب این باش». گفتم: ای رسول خدا، مگر ما برای سخنانی که می‌گوييم، بازخواست می‌شويم؟ فرمود: «مادرت به عزایت بنشيند ای معاذ! مگر مردم را چيزی جز نتایج سخنان‌شان با چهره یا با بینی در دوزخ واژگون می‌سازد؟».
به روایت ترمذی
معاذ رضی الله عنه می‌گوید: «در سفری همراه رسول الله صلی الله علیه وسلم بودم، پس روزی در حال حرکت نزدیک ایشان بودم که گفتم: یا رسول الله، مرا از عملی خبر بده که مرا وارد بهشت کند و از دوزخ دور نماید». فرمود: «دربارهٔ کاری از من پرسیدی که انجامش بر نفس‌ها سخت [و دشوار] است، اما برای کسی که الله آن را برایش آسان سازد، سهل است. فرایض اسلام را بجای بیاور: نخست: تنها الله را عبادت کن و چیزی را با او شریک نکن. دوم: نمازهای فرض پنجگانه در شبانه‌روز را انجام بده: نماز صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشاء را با شروط و ارکان و واجباتش ادا کن. سوم: زکات فرض را بپرداز که عبادتی مالی و واجب در هر مالی است که به اندازهٔ مشخصی در شرع برسد و به مستحقان آن داده می‌شود. چهارم: رمضان را روزه بگیر. یعنی خودداری از خوردن و نوشیدن و دیگر باطل کننده‌های روزه به نیت عبادت از طلوع فجر تا غروب آفتاب. پنجم: برای انجام مناسک حج جهت عبادت الله عزوجل، قصد خانه‌ی کعبه و مکه کن. سپس رسول خدا صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «آیا تو را به راهی راهنمایی نکنم که به دروازه‌های خیر می‌رسد؟» و این با انجام نوافل پس از فرایض میسر می‌باشد: نخست: روزهٔ مستحب که با شکستن شهوت و ضعیف کردن توان، مانع گرفتار شدن به گناهان می‌شود. دوم: صدقهٔ مستحب که آتش گناه را پس از ارتکاب آن خاموش می‌کند و اثر آن را از بین می‌برد. سوم: نماز تهجد در یک سوم پایانی شب؛ سپس پیامبر صلی الله علیه وسلم این آیه را خواندند: {[در دل شب] پهلوهایشان از بسترها جدا می‌شود} یعنی از بسترها دور می‌شوند {و پروردگارشان را فرا می‌خوانند} با نماز و ذکر و قرائت و دعا، با {بیم و امید؛ و از آنچه به آنان روزی داده‌ایم انفاق می‌کنند. هیچکس نمی‌داند به [پاس] آنچه [این مؤمنان در دنیا] انجام می‌دهند، چه [بسیار مایهٔ] روشنی چشم‌ها برای‌شان نهفته است} یعنی نعمت‌هایی که در روز قیامت باعث روشنی چشمان آنان می‌شود و نعمت‌های بهشت {به عنوان پاداشی برای آنچه انجام می‌دادند}. سپس پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: آیا تو را از اصل دین و ستونش که دین بر آن استوار است و نقطهٔ اوجش خبر ندهم؟ معاذ رضی الله عنه فرمود: آری یا رسول الله. پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: اساس امر، اسلام است یعنی شهادتین. انسان با این دو اصل دین را خواهد داشت. و ستون اسلام نماز است. بنابراین بدون نماز، اسلامی نخواهد بود همانطور که خانه بدون ستون نمی‌شود. پس کسی که نماز بگزارد دینش قوی می‌شود و سر بر می‌آورد. و نقطهٔ اوجش با جهاد و صرف کوشش در نبرد با دشمنان الله برای اعلای کلمة الله است. سپس پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «آیا تو را از چیزی خبر ندهم که آنچه گذشت را مستحکم می‌سازد؟» آنگاه پیامبر صلی الله علیه وسلم زبانش را گرفت و فرمود: «این را نگه دار و سخنی بیهوده نگو که ارتباطی به تو ندارد و نیازی به طرح آن نیست». معاذ گفت: آیا پروردگارمان برای آنچه می‌گوییم هم ما را بازخواست و محاسبه نموده و برای آنچه بر زبان آوردیم مجازات‌مان می‌کند؟! پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «مادرت به عزایت بنشیند!» این سخن از باب نفرین نیست، بلکه از روی عادت عرب در گفتار، جهت جلب توجه و به تامل واداشتن طرف مقابل به چیزی است که باید بداند و متوجه آن باشد. سپس فرمود: «آیا چیزی جز حاصل زبان‌های مردم چون کفر و تهمت و ناسزا و غیبت و سخن‌چینی و بهتان و مانند آنها مردم را بر چهره‌های‌شان در آتش دوزخ می‌افکند؟».
از ابن‌عباس رضی‌الله‌عنهما روایت است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم، در آنچه از پروردگار خود تبارک و تعالی روایت می‌کند، فرمود: «همانا خداوند نیکى‌ها و بدى‌ها را نوشت، سپس آن را روشن ساخت: پس هر کس قصد نیکى کند و آن را انجام ندهد، خداوند نزد خود براى او یک نیکى کامل مى‌نویسد؛ و اگر قصد آن کند و انجامش دهد، خداوند نزد خود براى او ده نیکى تا هفتصد برابر، بلکه افزون بر آن مى‌نویسد؛ و اگر قصد بدى کند و آن را انجام ندهد، خداوند نزد خود براى او یک نیکى کامل مى‌نویسد؛ و اگر قصد آن کند و انجامش دهد، خداوند تنها یک بدى براى او مى‌نویسد.»
بخاری و مسلم در کتاب‌های صحیح خود با همین حروف روایت کرده‌اند
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان می‌کند که الله نیکی‌ها و بدی‌ها را مقدر نموده و سپس برای آن دو ملائکه [که مسئول نوشتن نیکی‌ها و بدی‌ها هستند] بیان نموده که چگونه آن را بنویسند: پس هرکه اراده و قصد و عزم انجام کار نیکی نماید، به سبب آن برای او یک حسنه نوشته می‌شود، حتی اگر انجامش ندهد؛ و اگر انجامش دهد اجر او به ده تا هفتصد برابر تا چندین برابر بیشتر نوشته می‌شود؛ و چند برابر بودن اجری که نوشته می‌شود وابسته به میزان اخلاص در دل و تسری نفع آن به دیگران و عواملی از این قبیل است. و کسی که اراده و قصد و عزم انجام کار بدی کند، ولی برای الله انجامش ندهد، یک اجر برای او نوشته می‌شود و اگر به سبب مشغولیتی از انجامش منصرف شود، بی‌آنکه اسباب و مقدماتش را فراهم آورده باشد، برای او چیزی نوشته نمی‌شود؛ و اگر از روی ناتوانی از انجامش بازبماند، نیت بدش برای او نوشته می‌شود؛ و اگر انجامش دهد برای او یک گناه ثبت می‌گردد.
از ابوهريره رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت: رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود: «خدای متعال فرمود: هر کس با دوستی از دوستان من دشمنی کند، با او اعلان جنگ می‌نمایم. هیچ چیز نزد من برای تقرّب بنده‌ام محبوب‌تر از انجام واجباتی نیست که بر او فرض کرده‌ام. و بنده‌ام همواره با انجام مستحبات به من نزدیک می‌شود تا آنجا که او را دوست بدارم. پس چون او را دوست بدارم، گوش او می‌شوم که با آن می‌شنود، و چشم او می‌شوم که با آن می‌بیند، و دست او می‌شوم که با آن می‌گیرد، و پای او می‌شوم که با آن راه می‌رود. اگر از من چیزی بخواهد، حتماً به او عطا می‌کنم، و اگر به من پناه آورد، بی‌گمان پناهش می‌دهم.»
به روایت بخاری
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم در حدیث قدسی خبر داد که خداوند عزّوجل فرمود: هر کس یکی از دوستان مرا بیازارد، او را خشمگین سازد و دشمن بدارد، من به او اعلان کرده‌ام که آشکارا با او دشمنی خواهم داشت. وَلیّ همان مؤمن پرهیزکار است، و به اندازه‌ای که بنده بهره‌ای از ایمان و تقوا دارد، سهم او از ولایت خدا خواهد بود. هیچ چیز نزد پروردگار برای نزدیک شدن مسلمان به او محبوب‌تر از انجام واجباتی که بر او فرض کرده و ترک محرمات نیست. و مسلمان همواره همراه با انجام فرائض، با نوافل به پروردگار خود نزدیک می‌شود تا آنکه محبت خدا را به دست آورد. پس هنگامی که خدا او را دوست بدارد، خداوند در این چهار عضو او را یاری و هدایت می‌کند: خداوند گوش او را هدایت می‌کند، پس چیزی نمی‌شنود مگر آنچه مایه خشنودی خداست. و خداوند بینایی او را هدایت می‌کند، به گونه‌ای که جز به آنچه خدا دوست دارد و به آن راضی است نگاه نمی‌کند. و خداوند دست او را هدایت می‌کند، پس با دست خود کاری جز آنچه خشنودی خدا در آن است انجام نمی‌دهد. و خداوند قدم‌هایش را هدایت می‌کند، پس جز به سوی آنچه خشنودی خدا در آن است گام برنمی‌دارد و جز در راه خیر و نیکی حرکت نمی‌کند. و با این همه، هرگاه از خدا چیزی بخواهد، خداوند آن را به او عطا می‌کند و دعایش را اجابت می‌نماید؛ و اگر به خدا پناه آورد و از او حفاظت طلبد، خداوند سبحان او را پناه داده و از آنچه بیم دارد، او را حفظ می‌کند.
از ابو‌محمد، عبدالله بن عمرو بن عاص رضی‌الله‌عنهما روایت است که گفت: رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود: «هیچ‌یک از شما ایمان نمی‌آورد مگر آنکه خواسته و هوای نفسش تابع چیزی باشد که من آورده‌ام.»
آن را در کتاب الحجة با سند صحیح روایت کرده‌ایم
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم روشن ساخت که انسان، مؤمنی با ایمان کامل نخواهد بود مگر آنکه محبت و خواسته‌هایش تابع آن چیزی باشد که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم از فرمان‌ها و نهی‌ها و دیگر امور آورده است؛ بدین معنا که آنچه را او فرمان داده دوست بدارد و از آنچه نهی کرده، ناخشنود و گریزان باشد.
