Hadeeth Cards
Da'wa cards that highlight great meanings from the noble prophetic hadiths in a simple style and attractive display that helps the Muslim to have a deeper understanding of his religion in an easy way
All
از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که گفت: پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: «نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ: الصِّحَّةُ وَالفَرَاغُ». یعنی: «دو نعمت است که بسیاری از مردم در آن دچار خسران [و زیان] هستند: سلامتی و [اوقات] فراغت».
به روایت بخاری
پیامبر صلی الله علیه و سلم از دو نعمت بزرگ از نعمت‌های خداوند بر انسان خبر داده‌اند که بسیاری از مردم در آن زیان می‌کنند، زیرا آن دو را در جای نادرست به کار می‌برند؛ چرا که هرگاه برای انسان نعمت سلامتی همراه با اوقات فراغت فراهم آید و تنبلی از طاعت بر او چیره گردد، او زیانکار است؛ و این حال بیشتر مردم است. و اگر فراغت و سلامتی‌اش را در راه طاعت خدا به کار گیرد، او سود برده است؛ زیرا دنیا کشتزار آخرت است و در آن تجارتی است که سودش در آخرت آشکار می‌شود. و فراغت را مشغله در پی دارد و سلامتی را بیماری، و اگر جز پیری نبود، [برای از دست رفتن این دو نعمت] کافی بود.
از ابوهُریره رضی الله عنه روایت است که: رسول خدا صلی الله علیه و سلم در سجدهٔ خود می‌فرمودند: ««اللهُمَّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي كُلَّهُ دِقَّهُ، وَجِلَّهُ، وَأَوَّلَهُ وَآخِرَهُ وَعَلَانِيَتَهُ وَسِرَّهُ». یعنی: «خداوندا، همهٔ گناهانم را بیامرز؛ کوچک و بزرگش را، اول و آخرش را و آشکار و پنهانش را».
به روایت مسلم
پیامبر صلی الله علیه و سلم در سجدهٔ خود دعا می‌کردند و می‌فرمودند: «اللهم اغفر لي ذنبي» با پوشاندن آن، و اینکه مرا از پیامد آن حفظ کنی؛ پس عفو کنی و درگذری و چشم‌پوشی نمایی، «كله» همهٔ آن را، یعنی: «دِقّه» کوچک و کم آن را، «وجِلّه» بزرگ و بسیار آن را، «وأوله» اولین گناه را، «وآخره» و آخرین آن را، و آنچه میان آن دوست، «علانيته وسره» آنچه از آن آشکار است و آنچه پنهان است و جز تو کسی آن را نمی‌داند ای منزه.
از ابودَرداء رضی الله عنه روایت است: از رسول خدا صلی الله علیه و سلم شنیدم که می‌فرمودند: «إِنَّ اللَّعَّانِينَ لَا يَكُونُونَ شُهَدَاءَ وَلَا شُفَعَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ». «همانا کسانی که زیاد لعنت می‌کنند، در روز قیامت نه شاهد خواهند بود و نه شفیع».
به روایت مسلم
پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر داده‌اند که هر کس بر کسی که سزاوار لعنت نیست، بسیار لعنت بفرستد، سزاوار دو مجازات است: اول: در روز قیامت برای امت‌ها مبنی بر اینکه پیامبرانشان رسالت‌ها را به آنان رسانده‌اند، شاهد نخواهد بود، و شهادتش در دنیا به دلیل فسقش پذیرفته نمی‌شود، و شهید نیز نخواهد شد، یعنی شهادت به معنای کشته شدن در راه خدا، روزیِ او نمی‌گردد. دوم: در روز قیامت، آنگاه که مؤمنان برای برادرانشان که سزاوار آتش شده‌اند، شفاعت می‌کنند، او شفاعت نخواهد کرد.
از سلمان رضی الله عنه روایت است که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند: «إِنَّ رَبَّكُمْ حَيِيٌّ كَرِيمٌ، يَسْتَحْيِي مِنْ عَبْدِهِ إِذَا رَفَعَ يَدَيْهِ إِلَيْهِ أَنْ يَرُدَّهُمَا صِفْرًا». یعنی: «همانا پروردگار شما بسیار باحیا و کریم است؛ از بندهٔ خود، آنگاه که دستانش را به سوی او بلند می‌کند، حیا می‌کند که آنها را خالی بازگرداند».
به روایت ابوداوود و ترمذی و ابن‌ماجه
پیامبر صلی الله علیه و سلم به بلند کردن دستان هنگام دعا تشویق می‌کنند و خبر داده‌اند که خداوند سبحان «حَيي» (بسیار باحیا) است و عطا را ترک نمی‌کند، با بنده چنان می‌کند که او را شادمان سازد و آنچه را به او ضرر می‌رساند، ترک می‌کند، و «كريم» (بخشنده) است و بدون درخواست عطا می‌کند، پس چگونه است پس از درخواست! از بندهٔ مؤمن خود حیا می‌کند که دستانش را پس از بلند کردن برای دعا، تهی، خالی و ناامید از اجابت بازگرداند.
از ابوهُریره رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرُوا اللَّهَ فِيهِ وَلَمْ يُصَلُّوا عَلَى نَبِيِّهِمْ إِلَّا كَانَ عَلَيْهِمْ تِرَةً، فَإِنْ شَاءَ عَذَّبَهُمْ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُمْ». یعنی: «هیچ گروهی در مجلسی ننشینند که در آن خدا را یاد نکنند و بر پیامبرشان درود نفرستند، مگر آنکه آن [مجلس] مایهٔ حسرت و پشیمانی برایشان خواهد بود؛ پس اگر [خدا] بخواهد، آنان را عذاب می‌دهد و اگر بخواهد، آنان را می‌آمرزد».
به روایت ابوداوود و ترمذی و نسائی در «السنن الکبری»
پیامبر صلی الله علیه و سلم نسبت به غفلت از یاد خدا هشدار داده‌اند، و اینکه هیچ گروهی در مجلسی ننشینند و در آن خداوند متعال را یاد نکنند و بر رسولش صلی الله علیه و سلم درود نفرستند، مگر آنکه آن مجلس در روز قیامت برایشان مایهٔ حسرت، پشیمانی، خسران و نقصان خواهد بود. پس اگر [خدا] بخواهد، آنان را به خاطر گناهان گذشته و کوتاهی‌های بعدی‌شان عذاب می‌دهد، و اگر بخواهد، از روی فضل و رحمتش آنان را می‌آمرزد.
از عایشه رضی الله عنها روایت است که فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و سلم دعاهای جامع (کوتاه و پرمعنا) را دوست داشتند و غیر از آن را رها می‌کردند.
به روایت ابوداوود و احمد
پیامبر صلی الله علیه و سلم دعاهایی را که دربردارندهٔ خیر دنیا و آخرت بود و الفاظش کم و معنایش بسیار بود، و در آن ثنای خداوند متعال و مقاصد نیکو وجود داشت، دوست داشتند و غیر از آن را رها می‌کردند.
از ابوهُریره رضی الله عنه روایت است که می‌گوید: از رسول خدا صلی الله علیه وسلم شنیدم که می‌فرمود: «الْحَلِفُ مَنْفَقَةٌ لِلسِّلْعَةِ، مَمْحَقَةٌ لِلرِّبْحِ». یعنی: «سوگند خوردن [در معامله]، باعث فروش رفتن کالا و از بین رفتنِ [برکتِ] سود است».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند
پیامبر صلی الله علیه و سلم از سوگند خوردن و بسیار انجام دادن آن حتی اگر فرد در خرید و فروش راستگو باشد، هشدار داده‌اند و خبر داده‌اند که این کار سببی برای رواج کالا و متاع است، اما باعث نقصان و از بین رفتن برکت سود و کسب می‌شود. و چه بسا خداوند متعال راه‌هایی را بر او مسلط کند که [مالش] در آن تباه شود، یا از طریق دزدی، یا آتش‌سوزی، یا غرق شدن، یا غصب، یا غارت، یا عوارض دیگری که مالش با آن تلف شود.
از اُبَی بن کَعب رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «لَا تَسُبُّوا الرِّيحَ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ مَا تَكْرَهُونَ فَقُولُوا: اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِ هَذِهِ الرِّيحِ وَخَيْرِ مَا فِيهَا وَخَيْرِ مَا أُمِرَتْ بِهِ، وَنَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ هَذِهِ الرِّيحِ وَشَرِّ مَا فِيهَا وَشَرِّ مَا أُمِرَتْ بِهِ». یعنی: «باد را دشنام ندهید، پس هرگاه چیزی را دیدید که ناخوش می‌دارید، بگویید: خداوندا، ما از تو خیر این باد و خیر آنچه در آن است و خیر آنچه به آن فرمان داده شده را می‌خواهیم، و به تو پناه می‌بریم از شر این باد و شر آنچه در آن است و شر آنچه به آن فرمان داده شده است».
به روایت ترمذی
پیامبر صلی الله علیه و سلم از دشنام دادن یا لعنت کردن باد نهی کردند، زیرا آن از سوی آفریدگارش فرمان‌بردار است و با رحمت و با عذاب می‌آید، و دشنام دادن به آن، دشنام دادن به خداوند، آفریدگار آن، و ناخشنودی از قضای اوست. سپس پیامبر صلی الله علیه و سلم راهنمایی کردند که با درخواست کردنِ خیرِ آن و خیرِ آنچه در آن است و خیرِ آنچه با آن فرستاده شده، مانند آوردن باران و انتقال گرده‌ها و مانند آن، به خداوند که آفریدگار آن است، رجوع شود. و همچنین با پناه بردن به خداوند از شر آن و شر آنچه در آن است و شر آنچه با آن فرستاده شده، مانند از بین بردن گیاهان و درختان و هلاک کردن چهارپایان و ویران کردن بناها و مانند آن. و در درخواست کردنِ این امور از خداوند، تحقق بندگی برای او وجود دارد.
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «لَا يَقُلْ أَحَدُكُمْ: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي إِنْ شِئْتَ، ارْحَمْنِي إِنْ شِئْتَ، ارْزُقْنِي إِنْ شِئْتَ، وَليَعْزِمْ مَسْأَلَتَهُ، إِنَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ، لاَ مُكْرِهَ لَهُ». «هیچ یک از شما نگوید: خداوندا، اگر خواستی مرا بیامرز، اگر خواستی به من رحم کن، اگر خواستی به من روزی بده؛ بلکه باید در خواسته‌اش قاطع باشد، زیرا او (خداوند) هر چه را بخواهد انجام می‌دهد و هیچ اجبارکننده‌ای برای او نیست». و در روایت مسلم آمده است: «وَلَكِنْ لِيَعْزِمِ الْمَسْأَلَةَ وَلْيُعَظِّمِ الرَّغْبَةَ، فَإِنَّ اللهَ لَا يَتَعَاظَمُهُ شَيْءٌ أَعْطَاهُ». یعنی: «بلکه باید در درخواست، قاطع باشد و رغبت [خود را] بزرگ نشان دهد، زیرا هیچ چیزی که خداوند عطا می‌کند، برایش بزرگ [و سنگین] نیست».
بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند
پیامبر صلی الله علیه و سلم از مشروط کردن دعا به چیزی، حتی اگر به مشیت و خواست خدا باشد، نهی کردند؛ زیرا این امری معلوم و قطعی است که خداوند نمی‌آمرزد مگر آنکه خود بخواهد، و شرط کردن مشیت معنایی ندارد؛ چرا که مشیت تنها برای کسی شرط می‌شود که ممکن باشد بدون خواست خود و با اجبار کاری را انجام دهد، و خداوند سبحان از چنین چیزی منزه است. و پیامبر صلی الله علیه و سلم این را در پایان حدیث با این سخنشان که «زیرا هیچ اجبارکننده‌ای برای او نیست» بیان کرده‌اند. همچنین خداوند هیچ چیزی را که عطا می‌کند، بزرگ و سنگین نمی‌شمارد و عاجز نیست و هیچ چیز بر او گران نمی‌آید تا گفته شود: اگر خواستی. و مشروط کردن دعا به مشیت، نوعی بی‌نیازی نشان دادن از آمرزش اوست. زیرا این سخن گوینده که «اگر خواستی فلان چیز را به من بدهی، پس بده»، تنها در برابر کسی به کار می‌رود که یا از او بی‌نیاز باشی یا عاجز و ناتوان باشد. اما در برابر قادر و توانا و در حالت اضطرار و نیاز به او، شخص در خواسته‌اش قاطعیت به خرج می‌دهد و مانند فقیری که به آنچه می‌خواهد مضطر است، سؤال می‌کند و به خدا پناه می‌برد؛ زیرا اوست آن بی‌نیاز کامل و بر هر چیزی توانا.
